Có một câu hỏi mà tôi đã né tránh trong nhiều năm: liệu cuộc đời tôi đang sống là cuộc đời tôi thực sự muốn, hay chỉ là cuộc đời mà người khác mong đợi ở tôi. Đó là một câu hỏi đáng sợ, bởi vì đối diện với nó có nghĩa là phải thừa nhận rằng rất nhiều lựa chọn của tôi không xuất phát từ mong muốn thật, mà từ áp lực phải làm hài lòng cha mẹ, phải đáp ứng tiêu chuẩn xã hội, phải giống như những người xung quanh. Hành trình tìm về sự chân thật với chính mình là một trong những hành trình khó khăn nhưng đáng giá nhất của đời người.
Chúng ta học cách làm hài lòng từ rất sớm
Ngay từ nhỏ, chúng ta được dạy phải ngoan, phải vâng lời, phải đạt được những cột mốc mà người lớn đặt ra. Tình yêu thương và sự công nhận thường gắn liền với việc đáp ứng kỳ vọng. Dần dần, ta học được một bài học sâu sắc: muốn được yêu quý và chấp nhận thì phải trở thành điều người khác muốn ta trở thành. Bài học này ăn sâu đến mức khi trưởng thành, nhiều người trong chúng ta đã đánh mất khả năng phân biệt giữa điều mình thực sự muốn và điều mình nghĩ là nên muốn.
Chúng ta chọn ngành học vì nó được coi trọng, chọn công việc vì nó ổn định trong mắt người khác, sống theo những cột mốc mà xã hội vạch sẵn vì sợ bị đánh giá nếu đi chệch hướng. Mỗi quyết định riêng lẻ đều có vẻ hợp lý, nhưng cộng dồn lại, chúng có thể dẫn ta đến một cuộc đời không thực sự là của mình. Một ngày nào đó ta tỉnh dậy và tự hỏi mình đã trở thành ai, và làm sao mình lại đến nơi này.
Phân biệt tiếng nói của mình giữa muôn vàn tiếng nói khác
Khó khăn lớn nhất trong việc sống thật là phân biệt được đâu là mong muốn thực sự của mình giữa vô số tiếng nói bên ngoài. Có tiếng nói của cha mẹ với những lo lắng và kỳ vọng. Có tiếng nói của xã hội với những chuẩn mực về thành công. Có tiếng nói so sánh từ mạng xã hội, nơi ai cũng dường như đang sống một cuộc đời hoàn hảo. Giữa tất cả những tiếng ồn ấy, tiếng nói thật của bản thân ta thường rất nhỏ và dễ bị lấn át.
Để nghe được tiếng nói ấy, tôi nhận ra mình cần sự yên tĩnh và trung thực. Tôi cần dành thời gian một mình, tránh xa những ảnh hưởng bên ngoài, và thành thật tự hỏi: nếu không ai phán xét, nếu không phải lo lắng về việc làm hài lòng ai, tôi sẽ thực sự muốn gì. Câu trả lời không phải lúc nào cũng đến ngay, nhưng việc kiên trì đặt câu hỏi đúng dần dần hé lộ những gì thực sự quan trọng với mình.
Những bước nhỏ hướng về sự chân thật
- Để ý đến những lúc bạn cảm thấy oán giận hay kiệt sức, chúng thường là dấu hiệu bạn đang sống ngược với giá trị thật của mình.
- Tập đưa ra những quyết định nhỏ dựa trên mong muốn thật trước khi đối mặt với những lựa chọn lớn hơn.
- Giảm bớt thời gian trên mạng xã hội nếu nó liên tục khiến bạn so sánh và nghi ngờ con đường của mình.
- Tìm đến những người chấp nhận con người thật của bạn, sự hiện diện của họ giúp bạn dám là chính mình.
- Cho phép bản thân thay đổi, con người bạn của hôm nay không cần phải bị ràng buộc bởi những lựa chọn của quá khứ.
Cái giá và phần thưởng của việc sống thật
Tôi sẽ không giả vờ rằng sống thật với chính mình là điều dễ dàng và không có cái giá phải trả. Khi bạn bắt đầu sống theo giá trị của riêng mình thay vì kỳ vọng của người khác, một số người sẽ thất vọng. Có thể có những cuộc trò chuyện khó khăn, những hiểu lầm, thậm chí những mối quan hệ trở nên xa cách. Đi ngược lại dòng chảy luôn đòi hỏi can đảm, và không phải ai cũng sẵn sàng đối mặt với sự khó chịu đó.
Nhưng cái giá của việc không sống thật còn lớn hơn nhiều. Đó là một cuộc đời mòn mỏi với cảm giác trống rỗng âm ỉ, cảm giác rằng dù đạt được mọi thứ người ta bảo là quan trọng, ta vẫn không thấy thỏa mãn. Đó là sự đánh mất chính mình một cách từ từ cho đến khi ta không còn nhận ra người trong gương. Không có thành công nào theo tiêu chuẩn bên ngoài có thể bù đắp cho sự đánh mất ấy.
Khi tôi bắt đầu can đảm sống thật hơn, dù chỉ trong những điều nhỏ, tôi cảm nhận được một sự nhẹ nhõm sâu sắc. Có một sự bình an khi hành động của ta khớp với con người bên trong, khi ta không còn phải gồng mình diễn một vai không phải mình. Cuộc đời có thể không hoàn hảo trong mắt người khác, nhưng nó là của tôi, và điều đó tạo nên tất cả sự khác biệt. Sống thật không phải là đích đến mà là một thực hành mỗi ngày, một sự lựa chọn lặp đi lặp lại để tôn vinh con người mà ta thực sự là.